Eén standaard om circulair bouwen meetbaar te maken

De Actielijn is geïnitieerd door onder meer CBRE, CIRQ en Deloitte en gekoppeld aan Het Nieuwe Normaal. Dit onafhankelijke raamwerk wordt in de bouw al breed gebruikt en biedt een gedeelde taal voor duurzaam en circulair bouwen. Stam begint enthousiast te vertellen: “In plaats van dat we zelf een nieuw systeem ontwikkelen, hebben we er bewust voor gekozen om daarop voort te bouwen en het toepasbaar te maken voor interieur en afbouw.” Maasdam is vanaf het begin actief betrokken bij deze ontwikkeling en brengt nadrukkelijk ervaring vanuit de praktijk in.

Maasdam werkt als design & build-partij aan afbouwprojecten voor onder meer kantoren, ziekenhuizen en datacenters. Stam beweegt zich daarbij op het snijvlak van strategie en uitvoering. Hij werkt direct samen met de directie aan meerjarige duurzaamheidsdoelstellingen, maar staat net zo goed midden in de projecten. “Mijn functie als duurzaamheidsdrijver betekent dat ik duurzaamheid meetbaar en toepasbaar maak in alles wat we doen,” zegt Stam. “Ik werk aan CO₂-rapportages voor klanten, kijk naar nieuwe innovaties en help projecten circulairder te maken. We doen veel met refurbishment en hergebruik, maar de praktijk is weerbarstig. Prijs, planning en technische haalbaarheid spelen altijd mee.”

Volgens hem is circulariteit geen kwestie van aan of uit. “Ongeveer veertig procent van onze projecten heeft nu een duidelijke duurzame insteek. De rest verloopt nog traditioneler. Dat is geen onwil, maar realiteit. Je verandert de sector niet in één keer.” Juist daarom is het belangrijk om circulariteit stap voor stap concreet te maken. “Niet als ideaalbeeld, maar als iets wat je kunt afwegen en verbeteren.”

Het idee voor een gezamenlijke maatstaf ontstond tijdens een tweedaagse Future Search op Park de Hoge Veluwe die door De Bouwcampus is georganiseerd, waar de verschillende Actielijnen rondom circulair herinrichten met een groep van 56 deelnemers zijn bepaald.“We merkten dat we het steeds over hetzelfde hadden, maar het wel allemaal net iets anders verwoordden. Dan moet je eerst terug naar de basis: hebben we het eigenlijk wel over hetzelfde en maken we het op dezelfde manier meetbaar?”

Na een verkenning van bestaande instrumenten kwam Het Nieuwe Normaal in beeld als logische basis hiervoor. “Het Nieuwe Normaal maakt concreet wat indicatoren zoals CO₂-impact, milieukosten, losmaakbaarheid en gezondheid betekenen en hoe je deze meetbaar maakt. Het voordeel is dat dit raamwerk door de hele keten wordt herkend, van opdrachtgever tot uitvoerder.” De uitdaging zat vervolgens in het vertalen naar de inbouw. “Dat deel valt nu grotendeels buiten bestaande raamwerken, terwijl de inbouw juist vaak wordt vervangen.”

Een kernteam werkt momenteel aan een leidraad met prestatieniveaus voor onder meer wanden, plafonds, vloerafwerkingen, installaties en meubilair. De focus ligt op toepasbaarheid tijdens het interieurontwerp. “Het moet geen theoretisch verhaal worden,” benadrukt Stam. “Het moet een praktisch instrument worden dat helpt bij het maken van keuzes: doen we het goed en waar kunnen we verbeteren?”

In de eerste werksessies stond de scope centraal. Welke productgroepen nemen we mee en welke (nog) niet? En kunnen bestaande indicatoren één-op-één worden toegepast of is aanpassing nodig? Het doel is om toe te werken naar een eerste versie van het raamwerk dat steeds concreter wordt ingevuld op basis van projecten en data uit de praktijk.

Belangrijk uitgangspunt is dat het raamwerk geen harde norm oplegt. “We bepalen niet vooraf waar de lat ligt,” zegt Stam. “We bepalen waar we op meten.” Door projecten te analyseren, ontstaat inzicht in wat gangbaar is in de markt. Dat maakt vergelijking mogelijk en zet aan tot verbetering. “Je ziet waar je staat ten opzichte van anderen. Dat creëert beweging, zonder dat je meteen spreekt over goed of fout.”

Die benadering helpt ook in het gesprek met opdrachtgevers. “Je kunt niet alleen veel gerichter bespreken wat een ontwerpkeuze betekent, opdrachtgevers weten ook waarop zij kunnen uitvragen. Bijvoorbeeld door een minimale prestatie op te nemen in de uitvraag. Zo wordt de markt ook weer uitgedaagd.”

Het betrekken van de hele sector is een belangrijke randvoorwaarde voor succes. Opdrachtgevers, leveranciers, producenten, architecten en interieurbouwers hebben zich inmiddels aangesloten. Eind vorig jaar werd een brede online informatiesessie georganiseerd om partijen uit te nodigen mee te denken en bij te dragen aan de ontwikkeling. De belangstelling was groot en leidde tot een concrete vervolgstap.

In januari vond de kick-off plaats met twaalf deelnemende partijen: Fokkema & Partners, OWA Plafonds, Brains and Bricks, Interface, Obimex, Intermontage, Smeulders Interieurgroep, Circq, CBRE, Deloitte, Maasdam en Human Scale. Copper8 begeleidt het proces. Samen ontwikkelen zij het raamwerk en dragen zij bij aan de financiering, zodat het initiatief onafhankelijk en gedragen blijft.

Volgens Stam zit de echte waarde in samenwerking. “Er zit enorm veel kennis in de sector. Door die bij elkaar te brengen, worden gesprekken scherper en leren we sneller.” Ook bedrijven die niet actief meedoen aan de ontwikkeling van deze maatstaf, worden opgeroepen om het raamwerk straks te omarmen en toe te passen.

“Met deze gezamenlijke taal en maatstaf ontstaat een transparanter speelveld, waarin circulariteit niet langer een containerbegrip is maar een concreet ontwerpinstrument. Dat helpt greenwashing voorkomen en maakt circulair herinrichten in de utiliteitsbouw steeds meer een vanzelfsprekend onderdeel van de praktijk. De energie is er, het tempo ligt hoog en de ambitie is helder: samen zorgen dat circulair hergebruik meetbaar, vergelijkbaar en toepasbaar wordt,” besluit Stam.

Enthousiast geworden? Sluit je dan aan bij deze Actielijn via dit formulier. Dan nemen we zo snel mogelijk contact met je op.